Một Trong Những Tiềm Năng Của Chủ Nghĩa Tư Bản Hiện Đại Là Gì?

Câu hỏi: Một trong những tiềm năng của chủ nghĩa tư bản hiện đại là

• A. thu hẹp được khoảng cách giàu – nghèo trong xã hội.
• B. giải quyết một cách triệt để mọi mâu thuẫn trong xã hội.
• C. hạn chế và tiến tới xóa bỏ sự bất bình đẳng trong xã hội.
• D. có khả năng tự điều chỉnh, thích nghi để tồn tại và phát triển.

Đáp án đúng là D. có khả năng tự điều chỉnh, thích nghi để tồn tại và phát triển. Khả năng linh hoạt thay đổi chính sách kinh tế và cơ chế quản lý giúp hệ thống tư bản đứng vững trước nhiều biến động lớn.

Vì sao khả năng tự điều chỉnh và thích nghi là tiềm năng nổi bật?

Một trong những tiềm năng của chủ nghĩa tư bản hiện đại là sự linh hoạt trong việc sửa đổi cơ chế vận hành để vượt qua khủng hoảng. Bản chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại gắn liền với sức sản xuất phát triển cao, được tiếp sức bởi cuộc cách mạng khoa học – công nghệ. Khi đối mặt với suy thoái hoặc biến động thị trường, nhà nước tư sản đã biết can thiệp sâu hơn vào nền kinh tế thông qua các chính sách tài khóa, tiền tệ và phúc lợi xã hội.

Năng lực thích ứng này giúp hệ thống tư bản hấp thu được các tiến bộ kỹ thuật mới, mở rộng liên kết khu vực và tham gia sâu rộng vào toàn cầu hóa. Nhờ bề dày kinh nghiệm quản lý cùng khuôn khổ pháp lý tương đối hoàn chỉnh, các quốc gia tư bản chủ nghĩa luôn tìm ra những hình thức tổ chức sản xuất mới nhằm kéo dài vòng đời và duy trì vị thế kinh tế.

Phân tích nguyên nhân các phương án còn lại chưa chính xác

Các phương án A, B và C đều mang tính lý tưởng hóa, không phản ánh đúng bản chất nội tại của hệ thống tư bản:

• Phương án A sai: Bản chất tích lũy tư bản luôn dẫn tới phân hóa tài sản sâu sắc. Khoảng cách giàu nghèo trong lòng các nước tư bản không hề tự thu hẹp mà ngày càng có xu hướng dãn rộng, tiêu biểu là sự kiện phong trào “99 chống lại 1” từng bùng nổ tại Mỹ năm 2011.
• Phương án B sai (phương án dễ gây nhầm lẫn nhất): Chủ nghĩa tư bản không thể giải quyết triệt để mọi mâu thuẫn xã hội. Mâu thuẫn cơ bản giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất vẫn tồn tại cố hữu, liên tục làm phát sinh các cuộc khủng hoảng kinh tế chu kỳ.
• Phương án C sai: Bất bình đẳng về sở hữu và thu nhập là đặc trưng cốt lõi của phương thức sản xuất tư bản. Nhà nước tư bản có thể đưa ra các gói trợ cấp xã hội để xoa dịu phản kháng tạm thời, nhưng không bao giờ xóa bỏ được sự bất bình đẳng này.

Hệ thống kiến thức về tiềm năng và thách thức của chủ nghĩa tư bản hiện đại

Chương trình Lịch sử phân chia rõ rệt hai mặt đối lập trong giai đoạn phát triển hiện nay của chủ nghĩa tư bản:

Về mặt tiềm năng:

• Sở hữu sức sản xuất vượt trội nhờ ứng dụng sâu rộng các thành tựu khoa học – công nghệ tiên tiến.
• Tích lũy được bề dày kinh nghiệm quản lý kinh tế, thiết lập hệ thống pháp chế tương đối hoàn thiện.
• Năng lực tự điều chỉnh thể chế, thay đổi chính sách kinh tế – xã hội nhằm thích ứng với bối cảnh mới.

Về mặt thách thức:

• Tiềm ẩn nguy cơ khủng hoảng kinh tế, tài chính mang tính chu kỳ và dễ lan rộng ra quy mô toàn cầu.
• Gia tăng khoảng cách giàu nghèo, đẩy các mâu thuẫn sắc tộc, giai cấp và tệ nạn xã hội lên cao.
• Đối diện với các vấn đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh và an ninh mạng.
• Thiết chế dân chủ tư sản bộc lộ nhiều điểm bất ổn khi phục vụ lợi ích của nhóm thiểu số nắm quyền lực kinh tế.

Cách nhận diện nhanh câu hỏi về chủ nghĩa tư bản

Khi gặp câu hỏi trắc nghiệm liên quan đến đặc trưng, tiềm năng hay thách thức của chủ nghĩa tư bản, bạn có thể loại trừ nhanh bằng các dấu hiệu sau:

• Loại bỏ ngay các nhận định mang tính tuyệt đối hóa về mặt xã hội như “xóa bỏ bất bình đẳng”, “thu hẹp khoảng cách giàu nghèo” hoặc “giải quyết triệt để mâu thuẫn”. Đây là những điều chủ nghĩa tư bản không bao giờ làm được.
• Nhóm từ khóa phản ánh đúng tiềm năng gồm: “khoa học – công nghệ”, “quản lý kinh tế”, “thích nghi”, “tự điều chỉnh”.
• Nhóm từ khóa chỉ thách thức gồm: “khủng hoảng toàn cầu”, “phân hóa giàu nghèo”, “an ninh phi truyền thống”, “phong trào 99 chống lại 1”.