Hệ sinh thái đặc trưng đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi

Câu hỏi: Hệ sinh thái đặc trưng của đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi là

• A. Rừng cận nhiệt đới lá rộng và lá kim.
• B. Rừng cận nhiệt đới khô và lá kim.
• C. Rừng thưa nhiệt đới và lá kim.
• D. Rừng nhiệt đới lá rộng và lá kim.

Đáp án đúng là A. Rừng cận nhiệt đới lá rộng và lá kim. Hệ sinh thái đặc trưng của đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi là rừng cận nhiệt đới lá rộng và lá kim do môi trường đai cao sở hữu nền nhiệt mát mẻ quanh năm cùng độ ẩm dồi dào.

Tại sao hệ sinh thái đặc trưng là rừng cận nhiệt đới lá rộng và lá kim?

Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi hình thành rừng cận nhiệt đới lá rộng và lá kim vì điều kiện nhiệt ẩm đặc thù ở độ cao địa hình. Càng lên cao nhiệt độ không khí càng giảm, tạo nên mùa hè mát mẻ với nhiệt độ dưới 25°C và mùa đông lạnh. Đi kèm với đó là lượng mưa lớn và độ ẩm tăng cao, sương mù xuất hiện thường xuyên.

Môi trường mát ẩm này kích thích sự sinh trưởng của các loài thực vật họ Dẻ, họ Re (cây lá rộng) xen lẫn các loài cây hạt trần như thông, sa mu, pơ mu (cây lá kim). Đất đai ở đai này chủ yếu là đất feralit có mùn và đất mùn thô, tầng đất dày dặn, hỗ trợ thảm thực vật hỗn giao lá rộng – lá kim phát triển mạnh mẽ và ổn định.

Phân tích nguyên nhân các phương án còn lại không chính xác

Các phương án B, C và D phản ánh sai tính chất nhiệt ẩm hoặc sai đai cao phân bố thực tế:

• Phương án B (Rừng cận nhiệt đới khô và lá kim): Sai vì kiểu rừng này chỉ xuất hiện tại các thung lũng khuất gió hoặc vùng đồi núi có lượng mưa thấp, khô hạn kéo dài. Đai gió mùa trên núi ở nước ta lại có độ ẩm cao và mưa nhiều, hoàn toàn đối nghịch với môi trường khô ráo.
• Phương án C (Rừng thưa nhiệt đới và lá kim): Sai vì rừng thưa thuộc hệ sinh thái nhiệt đới có mùa khô sâu sắc (như kiểu rừng khộp Tây Nguyên). Hệ sinh thái này không tương thích với điều kiện mát ẩm quanh năm của đai cận nhiệt đới.
• Phương án D (Rừng nhiệt đới lá rộng và lá kim): Sai vì đây là phương án dễ gây nhầm lẫn nhất. Rừng nhiệt đới thuộc đai nhiệt đới gió mùa chân núi (dưới 600 – 700 m ở miền Bắc hoặc dưới 900 – 1000 m ở miền Nam), nơi có nền nhiệt cao hơn hẳn so với đai cận nhiệt đới trên núi.

Hệ thống quy luật phân hóa thiên nhiên theo độ cao và vĩ độ

Sự phân hóa của cảnh quan sinh vật Việt Nam diễn ra chặt chẽ theo hai quy luật chính gồm đai cao địa hình và phân hóa Bắc – Nam:

• Quy luật đai cao: Khi địa hình dâng cao, nhiệt độ giảm trung bình 0,6°C trên mỗi 100 m. Sự suy giảm nhiệt độ dẫn đến ranh giới sinh thái thay đổi: chân núi là đai nhiệt đới gió mùa với rừng rậm nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh; từ độ cao cận nhiệt đới trở lên hình thành rừng cận nhiệt hỗn giao lá rộng và lá kim; trên 2600 m chuyển sang đai ôn đới núi cao chỉ còn các loài thực vật ôn đới lùn.
• Phân hóa theo lãnh thổ: Ở phần lãnh thổ phía Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào), nền nhiệt cao quanh năm và tính chất cận xích đạo chi phối. Thành phần loài chiếm ưu thế ở khu vực này bao gồm các loài nhiệt đới và cận nhiệt đới, kết hợp luồng sinh vật có nguồn gốc từ Mã Lai – In-đô-nê-xi-a di cư lên.

Mẹo ghi nhớ nhanh đặc điểm sinh vật theo đai khí hậu

Xác định đáp án chính xác qua nguyên tắc ghép cặp từ khóa giữa tên đai khí hậu và tên thảm thực vật:

• Từ khóa “cận nhiệt đới” ở câu hỏi bắt buộc phải đi cùng “rừng cận nhiệt đới” ở phương án đúng (loại ngay các phương án gắn mác “nhiệt đới”).
• Từ khóa “trên núi” gắn liền với khí hậu mát lạnh, biểu hiện sinh thái đặc trưng luôn là sự xuất hiện của cây “lá kim” xen kẽ “lá rộng”.