Hội nghị Ianta diễn ra trong bối cảnh nào? Đáp án chuẩn

Câu hỏi: Hội nghị Ianta (2-1945) được triệu tập trong bối cảnh lịch sử nào?

• A. Chiến tranh thế giới thứ hai đã kết thúc.
• B. Chiến tranh thế giới thứ hai mới bùng nổ.
• C. Chiến tranh thế giới thứ hai đang diễn ra.

Đáp án đúng là C. Chiến tranh thế giới thứ hai đang diễn ra. Vào tháng 2 năm 1945, hội nghị Ianta diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến bước vào giai đoạn then chốt, phe Đồng minh đang chiếm ưu thế vượt trội trước phe Phát xít.

Vì sao Chiến tranh thế giới thứ hai đang diễn ra là bối cảnh triệu tập Hội nghị Ianta?

Hội nghị Ianta được triệu tập từ ngày 4 đến ngày 11 tháng 2 năm 1945 tại Liên Xô, thời điểm cuộc chiến chưa hoàn toàn khép lại. Phe Đồng minh gồm Liên Xô, Mỹ và Anh lúc này liên tiếp giành thắng lợi lớn trên các mặt trận châu Âu và châu Á – Thái Bình Dương, đẩy phe Phát xít Đức, Nhật vào thế thất bại cận kề.

Dù chiến cuộc đã ngã ngũ về mặt cục diện, các nước Phát xít vẫn chưa đầu hàng vô điều kiện. Do đó, yêu cầu cấp bách đặt ra cho ba cường quốc là phải bàn thảo nhằm phối hợp tác chiến tiêu diệt hoàn toàn quân thù, đồng thời phân chia phạm vi ảnh hưởng và định hình trật tự thế giới sau khi súng đạn chấm dứt.

Phân tích lý do các phương án còn lại chưa chính xác

Các phương án A và B sai lệch hoàn toàn về mốc thời gian diễn tiến của cuộc chiến:

• Phương án A sai: Chiến tranh thế giới thứ hai chính thức kết thúc vào ngày 2 tháng 9 năm 1945 khi Nhật Bản ký văn kiện đầu hàng vô điều kiện. Tháng 2 năm 1945, phát xít Đức và quân phiệt Nhật vẫn còn chống cự, do đó hội nghị không thể diễn ra khi cuộc chiến đã kết thúc. Đây là phương án gây nhầm lẫn nếu học sinh nhớ nhầm mốc năm 1945 là năm chiến tranh chấm dứt mà quên mốc tháng cụ thể.
• Phương án B sai: Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ từ ngày 1 tháng 9 năm 1939 khi quân đội phát xít Đức tấn công Ba Lan. Đến thời điểm năm 1945, cuộc chiến đã kéo dài gần 6 năm chứ không phải mới bùng nổ.

Hoàn cảnh lịch sử và mục tiêu triệu tập Hội nghị Ianta năm 1945

Đầu năm 1945, cục diện Chiến tranh thế giới thứ hai đặt ra ba vấn đề quan trọng và khẩn cấp cần giải quyết giữa các nước đứng đầu phe Đồng minh:

• Nhanh chóng đánh bại hoàn toàn các quốc gia Phát xít.
• Thành lập một tổ chức quốc tế nhằm duy trì hòa bình, an ninh thế giới lâu dài.
• Phân chia khu vực chiếm đóng, giải giáp quân đội đối phương và phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa các cường quốc thắng trận ở châu Âu cũng như châu Á.

Trước những yêu cầu cấp thiết đó, ba nguyên thủ quốc gia là I. Stalin (Liên Xô), F. Roosevelt (Mỹ) và W. Churchill (Anh) đã gặp nhau tại Ianta để đưa ra các quyết định mang tính chiến lược, đặt nền móng cho trật tự thế giới hai cực Ianta sau này.

Mẹo ghi nhớ nhanh bối cảnh Hội nghị Ianta

Học sinh có thể ghi nhớ nhanh sự kiện này bằng quy tắc mốc tháng: hội nghị Ianta diễn ra trong bối cảnh chiến tranh ở giai đoạn cuối (tháng 2-1945), trước khi Đức đầu hàng (tháng 5-1945) và trước khi Nhật đầu hàng (tháng 9-1945). Mọi phương án khẳng định chiến tranh “đã kết thúc” hay “vừa bùng nổ” vào đầu năm 1945 đều bị loại bỏ ngay lập tức.