Câu hỏi: Diện tích xung quanh của hình lăng trụ đứng tam giác được tính như thế nào? Biết C là chu vi đáy, h là chiều cao của hình lăng trụ đứng tam giác.
- A. S_xq = C . h
- B. S_xq = 2C . h
- C. S_xq = 2C / h
- D. S_xq = 1/2 C . h
Đáp án đúng là A. S_xq = C . h. Theo công thức hình học không gian, diện tích xung quanh hình lăng trụ đứng tam giác bằng tích của chu vi đáy với chiều cao hình lăng trụ.

Vì sao công thức S_xq = C . h là đáp án chính xác?
Diện tích xung quanh của một hình lăng trụ đứng tam giác được định nghĩa là tổng diện tích của tất cả các mặt bên. Căn cứ vào định nghĩa và tính chất của hình lăng trụ đứng, kết quả được chứng minh qua các bước sau:
- Mỗi mặt bên của hình lăng trụ đứng tam giác là một hình chữ nhật có một kích thước bằng chiều cao h của lăng trụ và kích thước còn lại bằng độ dài một cạnh đáy tương ứng.
- Gọi độ dài ba cạnh đáy của tam giác lần lượt là a, b, c. Diện tích của từng mặt bên lần lượt là S₁ = a . h, S₂ = b . h và S₃ = c . h.
- Tổng diện tích ba mặt bên tạo thành diện tích xung quanh: S_xq = S₁ + S₂ + S₃ = a . h + b . h + c . h = (a + b + c) . h.
- Vì chu vi đáy C của tam giác bằng tổng độ dài ba cạnh đáy (C = a + b + c), biểu thức rút gọn thành S_xq = C . h.
Do đó, phương án A phản ánh chính xác bản chất hình học của bài toán.
Phân tích nguyên nhân các phương án còn lại sai
Các phương án B, C và D đều biến đổi sai cấu trúc phép tính hoặc thêm hệ số không có căn cứ toán học:
- Phương án B (S_xq = 2C . h): Sai do thừa hệ số 2. Lỗi này thường xuất phát từ việc nhầm lẫn với diện tích toàn phần (cần cộng thêm diện tích của 2 đáy) hoặc nhầm với chu vi nhân đôi.
- Phương án C (S_xq = 2C / h): Sai cả về phép tính lẫn thứ nguyên. Diện tích phải là tích giữa hai đại lượng độ dài (chu vi và chiều cao). Phép chia chu vi cho chiều cao tạo ra một đại lượng không có đơn vị diện tích.
- Phương án D (S_xq = 1/2 C . h): Sai do xuất hiện hệ số 1/2. Đây là phương án gây nhiễu dễ nhầm nhất vì người học hay liên tưởng nhầm tới công thức tính diện tích xung quanh của hình chóp đều (S_xq = p . d, trong đó p là nửa chu vi đáy) hoặc công thức diện tích tam giác đáy.
Kiến thức mở rộng về hình lăng trụ đứng
Khái niệm hình lăng trụ đứng tam giác thuộc nhóm hình lăng trụ đứng đa giác, mang đầy đủ các đặc điểm cấu tạo sau:
- Đặc điểm các mặt bên: Tất cả các mặt bên đều là hình chữ nhật và vuông góc với hai mặt đáy. Chiều dài các cạnh bên chính là chiều cao h của hình lăng trụ.
- Tính chất hai đáy: Hai đáy là hai tam giác bằng nhau và nằm trên hai mặt phẳng song song.
- Công thức tổng quát: Công thức S_xq = C . h không chỉ áp dụng cho đáy tam giác mà đúng với mọi hình lăng trụ đứng (lăng trụ đứng tứ giác, ngũ giác…). Diện tích toàn phần được tính bằng diện tích xung quanh cộng với diện tích hai mặt đáy: S_tp = S_xq + 2 . S_đáy. Thể tích của khối lăng trụ đứng được tính bằng diện tích đáy nhân với chiều cao: V = S_đáy . h.
Mẹo ghi nhớ công thức diện tích xung quanh
Hãy hình dung việc trải phẳng toàn bộ các mặt bên của hình lăng trụ đứng lên một mặt phẳng. Khi “mở” ba mặt bên ra, chúng sẽ ghép lại thành một hình chữ nhật lớn duy nhất. Chiều dài của hình chữ nhật lớn này chính là tổng ba cạnh đáy (tức chu vi C), còn chiều rộng chính là chiều cao h của lăng trụ. Từ đó, diện tích xung quanh đơn giản là diện tích hình chữ nhật trải phẳng: lấy chu vi đáy nhân chiều cao, không có phân số hay hệ số kèm theo.
