Câu hỏi: Khí hậu của miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có đặc điểm nào sau đây?
- A. Nền nhiệt thấp, mùa đông lạnh.
- B. Có hai mùa mưa – khô rõ rệt.
- C. Nhiệt độ trung bình dưới 25°C.
- D. Biên độ nhiệt trung bình lớn.
Đáp án đúng là B. Có hai mùa mưa – khô rõ rệt. Khu vực này mang đặc trưng cận xích đạo gió mùa với sự phân hóa sâu sắc thành hai mùa tương phản.

Tại sao miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có hai mùa mưa – khô rõ rệt?
Khí hậu miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có đặc điểm nào sau đây được xác định bởi tính chất cận xích đạo gió mùa rõ nét. Lãnh thổ nằm hoàn toàn ở vĩ độ thấp, bức xạ mặt trời dồi dào quanh năm và không còn chịu tác động của gió mùa Đông Bắc lạnh từ phương bắc tràn xuống.
Sự luân phiên của các khối khí theo mùa tạo nên chế độ ẩm phân hóa sâu sắc. Gió mùa Tây Nam hoạt động từ tháng 5 đến tháng 10 thổi từ biển vào mang theo lượng ẩm lớn, gây ra mùa mưa tập trung cho phần lớn diện tích miền. Ngược lại, vào thời kỳ từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, gió Tín phong bán cầu Bắc chiếm ưu thế mang tính chất khô nóng, dẫn đến mùa khô kéo dài, sâu sắc và lượng bốc hơi rất cao.
Phân tích nguyên nhân các phương án còn lại chưa chính xác
Các phương án A, C và D phản ánh sai tính chất nhiệt độ cũng như biên độ nhiệt thực tế của khu vực.
- Phương án A sai: “Nền nhiệt thấp, mùa đông lạnh” là đặc trưng nổi bật của miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ do đón trực tiếp các đợt gió mùa Đông Bắc. Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có nền nhiệt cao quanh năm, hoàn toàn không có mùa đông lạnh.
- Phương án C sai: Do vị trí gần xích đạo và góc nhập xạ lớn, nhiệt độ trung bình năm của toàn miền luôn ở mức cao, vượt trên 25°C tại hầu hết các vùng đồng bằng và ven biển chứ không dưới 25°C. Đây là phương án học sinh hay nhầm lẫn nếu không nhớ chính xác mốc nhiệt độ phân hóa giữa hai miền Nam – Bắc (ranh giới 20°C cho tháng lạnh nhất hoặc 25°C cho nhiệt độ trung bình năm).
- Phương án D sai: Nền nhiệt duy trì ở mức cao và ổn định trong suốt cả năm khiến chênh lệch nhiệt độ giữa tháng nóng nhất và tháng lạnh nhất rất nhỏ. Vì vậy, biên độ nhiệt năm ở miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ luôn nhỏ, trái ngược với miền Bắc có biên độ nhiệt lớn.
Hệ thống kiến thức về sự phân hóa khí hậu giữa các miền địa lý
Thiên nhiên Việt Nam có sự phân hóa đa dạng từ Bắc vào Nam, trong đó dãy Bạch Mã (khoảng vĩ tuyến 16°B) đóng vai trò là ranh giới tự nhiên ngăn cản ảnh hưởng của các đợt không khí lạnh phương Bắc.
- Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ cùng miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ: Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh. Nhiệt độ trung bình năm thấp hơn, có 2 đến 3 tháng nhiệt độ hạ xuống dưới 18°C, biên độ nhiệt độ năm lớn.
- Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ: Khí hậu mang tính chất cận xích đạo gió mùa. Nền nhiệt dồi dào quanh năm, không có tháng nào dưới 20°C, số giờ nắng cao và biên độ nhiệt năm nhỏ (thường chỉ dao động từ 3°C đến 7°C tùy khu vực).
Cách ghi nhớ nhanh đặc điểm khí hậu miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ
Ghi nhớ cụm từ khóa cốt lõi: Nhiệt cao – Mưa khô phân hóa – Biên độ nhỏ. Khi gặp các câu hỏi trắc nghiệm về khí hậu khu vực từ đèo Hải Vân trở vào Nam, loại trừ ngay lập tức các phương án chứa từ ngữ “lạnh”, “dưới 25°C”, “biên độ nhiệt lớn” hoặc “có 4 mùa”.
