Lạnh khô nửa đầu mùa đông miền Bắc: Đáp án và giải thích

Kiểu thời tiết lạnh khô, ít mưa xuất hiện ở miền Bắc nước ta vào nửa đầu mùa đông là do nguyên nhân nào?

• A. Gió mùa Đông Bắc bị biến tính nhiều hơn khi đi qua vùng biển.
• B. Gió mùa Đông Bắc đã chấm dứt thời gian hoạt động.
• C. Ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam mạnh dần lên.
• D. Gió mùa Đông Bắc ít bị biến tính khi đi qua lục địa Á – Âu.

Đáp án đúng là D. Gió mùa Đông Bắc ít bị biến tính khi đi qua lục địa Á – Âu. Vào nửa đầu mùa đông, khối không khí lạnh từ lục địa tràn xuống miền Bắc và còn giữ rõ tính chất lạnh, khô. Vì thế, thời tiết thường lạnh và ít mưa.

Vì sao đáp án D đúng?

Gió mùa Đông Bắc là nguyên nhân trực tiếp gây lạnh ở miền Bắc nước ta vào mùa đông. Trong nửa đầu mùa đông, các đợt gió này chủ yếu mang tính chất của khối không khí xuất phát từ lục địa Á – Âu: nhiệt độ thấp và độ ẩm không cao. Khi chưa chịu tác động làm ẩm đáng kể của biển, khối không khí vẫn giữ được đặc điểm lạnh, khô. Đó là căn cứ để chọn D.

Cụm từ “ít bị biến tính” cần hiểu trong sự đối chiếu với quá trình gió đi qua biển. Biển có thể bổ sung hơi ẩm cho không khí, làm thay đổi tính chất khô ban đầu. Trái lại, đường di chuyển chủ yếu qua lục địa giúp giải thích vì sao kiểu thời tiết được hỏi là lạnh khô, ít mưa, chứ không phải lạnh ẩm.

Vì sao các phương án còn lại sai?

• A. Đây là phương án dễ nhầm nhất. Khi gió mùa Đông Bắc đi qua vùng biển, không khí nhận thêm hơi ẩm và bớt giữ tính chất lạnh khô ban đầu. Quá trình biến tính này không giải thích được kiểu thời tiết lạnh khô, ít mưa đặc trưng của nửa đầu mùa đông.
• B. Gió mùa Đông Bắc không chấm dứt hoạt động vào nửa đầu mùa đông. Chính các đợt gió này gây ra thời tiết lạnh ở miền Bắc trong giai đoạn được hỏi.
• C. Gió mùa Tây Nam gắn với mùa hạ, không phải nguyên nhân tạo ra thời tiết lạnh khô ở miền Bắc vào nửa đầu mùa đông. Phương án này nhầm loại gió mùa và thời gian hoạt động chủ yếu của nó.

Kiến thức liên quan cần phân biệt

Tính chất thời tiết do gió mùa tạo ra phụ thuộc không chỉ vào nguồn gốc khối không khí mà còn vào đường di chuyển của nó. Không khí lạnh từ lục địa Á – Âu có tính chất lạnh, khô; khi đi qua biển, nó có thể nhận thêm hơi ẩm và bị biến tính. Vì vậy, cùng là gió mùa Đông Bắc nhưng mức độ lạnh, khô hoặc ẩm ở miền Bắc có thể khác nhau giữa các giai đoạn mùa đông.

Nửa đầu mùa đông thường gắn với thời tiết lạnh khô, ít mưa. Về nửa sau mùa đông, ảnh hưởng của đường di chuyển qua biển rõ hơn có thể làm không khí lạnh trở nên ẩm hơn. Sự khác biệt này giúp phân biệt nguyên nhân của hai kiểu thời tiết, tránh lấy tác động làm ẩm của biển để giải thích cho giai đoạn lạnh khô đầu mùa.

Cách nhận diện nhanh

Gặp cụm “nửa đầu mùa đông, lạnh khô, ít mưa”, hãy liên hệ ngay với gió mùa Đông Bắc còn giữ tính chất lạnh khô của không khí lục địa. Nếu đề nhấn mạnh không khí trở nên ẩm hơn sau khi qua biển, đó là dấu hiệu của sự biến tính, không phải căn cứ để chọn đáp án D cho câu hỏi này.