Vật lơ lửng trong nước chịu lực nào? Đáp án B và giải thích

Câu hỏi: Một vật đang lơ lửng ở trong nước chịu tác dụng của những lực nào?

  • A. Trọng lực và lực cản của nước.
  • B. Trọng lực và lực đẩy Archimedes.
  • C. Lực đẩy Archimedes và lực cản của nước.
  • D. Lực đẩy Archimedes và lực ma sát.

Đáp án đúng là B. Trọng lực và lực đẩy Archimedes. Một vật lơ lửng trong nước đứng yên tại chỗ, nên hai lực tác dụng lên nó là trọng lực hướng xuống và lực đẩy Archimedes hướng lên phải cân bằng nhau.

Vật lơ lửng trong nước chịu tác dụng của trọng lực hướng xuống và lực đẩy Archimedes hướng lên

Vì sao đáp án B đúng

Vật lơ lửng nghĩa là vật nằm yên ở một vị trí trong lòng chất lỏng, không nổi lên mặt thoáng cũng không chìm xuống đáy. Trạng thái đó tương đương với điều kiện hợp lực tác dụng lên vật bằng 0.

Trong lòng nước, vật chịu hai lực luôn tồn tại:

  • Trọng lực P hướng thẳng đứng xuống dưới, có độ lớn P = 10·m, với m là khối lượng vật.
  • Lực đẩy Archimedes FA hướng thẳng đứng lên trên, có độ lớn FA = d·V, với d là trọng lượng riêng của nước và V là thể tích phần vật chìm trong nước.

Vật lơ lửng khi P = FA. Hai lực cùng phương, ngược chiều, cùng độ lớn nên triệt tiêu nhau, vật đứng yên. Đây chính là cặp lực mà phương án B nêu ra, và cũng là lí do B là đáp án duy nhất mô tả đúng và đủ.

Vì sao các phương án còn lại sai

Ba phương án A, C, D đều sai vì thiếu một trong hai lực bắt buộc, hoặc thay bằng một lực không đóng vai trò quyết định trong trường hợp này.

  • A. Trọng lực và lực cản của nước: thiếu lực đẩy Archimedes. Nếu chỉ có trọng lực và lực cản, vật không thể lơ lửng mà sẽ chìm dần xuống đáy, vì không có lực nào hướng lên để cân bằng với trọng lực.
  • C. Lực đẩy Archimedes và lực cản của nước: thiếu trọng lực. Bỏ trọng lực thì không còn lực hướng xuống để cân bằng với lực đẩy Archimedes, vật sẽ bị đẩy nổi lên mặt nước.
  • D. Lực đẩy Archimedes và lực ma sát: thiếu trọng lực và gọi sai bản chất lực. Lực ma sát chỉ xuất hiện khi vật trượt trên bề mặt rắn hoặc khi có chuyển động tương đối; với vật lơ lửng, đứng yên trong nước, lực ma sát không phải là lực chính và không thể thay thế vai trò của trọng lực.

Phương án dễ nhầm nhất là C, vì lực đẩy Archimedes gắn liền với chất lỏng nên nhiều bạn chỉ nhớ tới nó mà quên mất trọng lực vẫn luôn tác dụng lên vật. Cần nhớ: lực đẩy Archimedes chỉ xuất hiện khi có chất lỏng, còn trọng lực xuất hiện ở mọi nơi.

Hệ thống kiến thức liên quan

Khi vật ở trong chất lỏng, luôn có hai lực chính: trọng lực hướng xuống, do khối lượng vật và lực hút Trái Đất gây ra; lực đẩy Archimedes hướng lên, sinh ra từ áp suất của chất lỏng tác dụng lên phần vật chìm. So sánh hai lực này cho ra ba trạng thái quen thuộc:

  • Vật chìm xuống đáy: P > FA, tức trọng lượng riêng của vật lớn hơn trọng lượng riêng của nước.
  • Vật lơ lửng: P = FA, trọng lượng riêng của vật bằng trọng lượng riêng của nước; vật nằm yên ở bất kì độ sâu nào.
  • Vật nổi lên mặt thoáng: P < FA, trọng lượng riêng của vật nhỏ hơn của nước; vật nổi cho tới khi phần chìm giảm bớt và lực đẩy cân bằng trở lại với trọng lực.

Còn lực cản của nước và lực ma sát là những lực chống lại chuyển động của vật trong chất lỏng. Chúng chỉ đáng kể khi vật đang chuyển động, còn khi vật lơ lửng — đứng yên hoặc chuyển động đều — hai lực này bằng không hoặc rất nhỏ, không phải lực cân bằng với trọng lực. Phân biệt được lực nào luôn tồn tại và lực nào chỉ xuất hiện khi có chuyển động là mấu chốt của dạng câu hỏi này.

Mẹo ghi nhớ và cách nhận diện nhanh

Gắn mỗi trạng thái với một cặp lực: lơ lửng là “P = FA“, chìm là “P > FA“, nổi là “P < FA“. Chỉ cần nhìn từ khóa trạng thái trong đề là suy ra ngay cặp lực cần tìm, không cần tính toán.

Mẹo loại phương án: đáp án đúng của dạng bài này gần như luôn chứa đủ cả trọng lực và lực đẩy Archimedes. Phương án nào thiếu một trong hai, hoặc thay bằng lực cản của nước hay lực ma sát, đều là phương án nhiễu. Cách kiểm tra ngược cũng nhanh: thử bỏ từng lực trong phương án, nếu vật không còn ở trạng thái cân bằng như đề mô tả thì phương án đó sai.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *