Xu thế toàn cầu hóa là hệ quả của gì? Đáp án và giải thích

Xu thế Toàn cầu hóa là hệ quả của

• A. cuộc cách mạng khoa học công nghệ.
• B. chiến tranh lạnh, trật tự hai cực Ianta.
• C. cách mạng công nghiệp thế kỷ XVII.
• D. cuộc khủng hoảng năng lượng (1973).

Đáp án đúng là A. Xu thế toàn cầu hóa là hệ quả của cuộc cách mạng khoa học công nghệ. Toàn cầu hóa là quá trình các quốc gia ngày càng liên kết, phụ thuộc lẫn nhau; động lực tạo ra sự liên kết đó chính là những đột phá về công nghệ thông tin, truyền thông và giao thông vận tải mà cách mạng khoa học công nghệ mang lại.

Vì sao đáp án A đúng?

Toàn cầu hóa là quá trình tăng cường sự liên kết, phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia trên thế giới. Muốn các quốc gia liên kết được với nhau thì phải có phương tiện kết nối, và cuộc cách mạng khoa học công nghệ đã cung cấp đúng những phương tiện đó thông qua các đột phá về công nghệ thông tin, truyền thông và giao thông vận tải.

• Công nghệ thông tin, truyền thông: vệ tinh viễn thông, máy tính, mạng Internet giúp thông tin truyền đi khắp hành tinh chỉ trong vài giây, rào cản khoảng cách địa lý gần như bị xóa bỏ.
• Giao thông vận tải: phương tiện vận chuyển hiện đại khiến hàng hóa, con người di chuyển giữa các châu lục nhanh hơn với chi phí thấp hơn.

Nhờ hai nhóm đột phá này, dòng chảy hàng hóa, vốn, thông tin và con người giữa các quốc gia diễn ra nhanh chóng, thuận tiện trên phạm vi toàn cầu, thúc đẩy giao lưu kinh tế, văn hóa, xã hội. Công nghệ chính là “cầu nối” biến thế giới thành một không gian thống nhất, và đó là nền tảng trực tiếp làm bùng nổ xu thế toàn cầu hóa trong nửa sau thế kỷ XX.

Vì sao các phương án còn lại sai?

Phương án B sai vì chiến tranh lạnh và trật tự hai cực Ianta tạo ra sự chia rẽ, đối đầu giữa các quốc gia, đối lập hoàn toàn với bản chất kết nối của toàn cầu hóa. Đây là phương án dễ nhầm nhất: toàn cầu hóa bùng phát mạnh sau khi chiến tranh lạnh chấm dứt, nhưng cái thúc đẩy xu thế này là công nghệ; còn trật tự hai cực thì chia thế giới thành hai phe đối địch, ngăn cản giao lưu thay vì tạo ra liên kết. Sự kết thúc của nó chỉ dỡ bỏ rào cản chứ không phải nguồn gốc của toàn cầu hóa.

Phương án C sai vì cách mạng công nghiệp thế kỷ XVII tuy tạo ra những thay đổi lớn trong sản xuất nhưng chưa phải động lực chính của toàn cầu hóa. Sự kiện này thuộc thời kỳ lịch sử rất xa so với giai đoạn toàn cầu hóa bùng nổ, tác động chủ yếu vào sản xuất của một số nước, chưa tạo ra công cụ kết nối phạm vi toàn cầu như công nghệ thông tin, truyền thông hiện đại.

Phương án D sai vì cuộc khủng hoảng năng lượng (1973) là một sự kiện mang tính cục bộ, chỉ gây biến động về kinh tế, năng lượng ở một số khu vực, không tạo ra cơ chế kết nối các quốc gia và không phải nguồn gốc của toàn cầu hóa.

Hệ thống kiến thức liên quan

Toàn cầu hóa không phải hiện tượng đột ngột mà là kết quả của nhiều yếu tố tác động qua thời gian; khi làm bài cần xét mối quan hệ nhân quả giữa các sự kiện lịch sử và xu thế này. Các điểm cần nắm:

• Bản chất: quá trình các quốc gia liên kết, phụ thuộc lẫn nhau ngày càng chặt chẽ về kinh tế, văn hóa, xã hội.
• Động lực then chốt: cách mạng khoa học công nghệ rút ngắn khoảng cách địa lý, tạo điều kiện cho dòng chảy hàng hóa, vốn, thông tin, con người lưu thông nhanh chóng, thuận tiện trên phạm vi toàn cầu.
• Khi xét nhân quả: phân biệt sự kiện “từng ảnh hưởng đến lịch sử thế giới” với động lực “trực tiếp, bao trùm” tạo nên toàn cầu hóa; chiến tranh lạnh, cách mạng công nghiệp thế kỷ XVII hay khủng hoảng năng lượng thuộc nhóm thứ nhất, chỉ có cách mạng khoa học công nghệ thuộc nhóm thứ hai.

Mẹo ghi nhớ nhanh

Toàn cầu hóa đồng nghĩa với việc các quốc gia được “nối” vào một mạng lưới chung, nên đáp án phải là nhân tố mang tính kết nối. Công nghệ thông tin, truyền thông, vận tải chính là công cụ kết nối, do đó luôn gắn với cách mạng khoa học công nghệ. Loại nhanh các phương án mang tính chia rẽ (chiến tranh lạnh, trật tự hai cực), khủng hoảng (năng lượng 1973) hoặc sự kiện quá xa trong quá khứ (cách mạng công nghiệp thế kỷ XVII). Câu ghi nhớ: muốn “toàn cầu” phải có “cầu” — công nghệ chính là cây cầu nối thế giới lại.