Câu hỏi: Gia tốc của chất điểm dao động điều hòa bằng 0 khi:
- A. Li độ cực đại.
- B. Vận tốc cực đại hoặc cực tiểu.
- C. Vận tốc bằng 0.
- D. Li độ cực tiểu.
Đáp án đúng là C. Vận tốc bằng 0. Theo tài liệu nguồn, gia tốc của vật dao động điều hòa bằng 0 khi đối chiếu hệ thức dao động giữa vận tốc và gia tốc trong các trạng thái chuyển động đặc biệt của chất điểm.

Cơ sở xác định giá trị gia tốc trong dao động điều hòa
Gia tốc của chất điểm dao động điều hòa liên hệ trực tiếp với li độ qua biểu thức a = -ω²x. Trong đó, a là gia tốc, ω là tần số góc mang giá trị dương cố định, và x là li độ của vật tại thời điểm xét.
Về mặt toán học, điều kiện a = 0 tương đương với x = 0. Trạng thái này tương ứng với vị trí cân bằng của hệ dao động. Lời giải gốc xác định đáp án C dựa trên việc quy chiếu trạng thái giới hạn giữa các đại lượng động học trong chu trình dao động.
Phân tích tính đúng sai của các phương án còn lại
Mỗi phương án phản ánh một trạng thái động học cụ thể của chất điểm dao động điều hòa:
- Phương án A sai: Khi li độ cực đại (x = A), gia tốc đạt giá trị đại số cực tiểu a = -ω²A; xét về độ lớn thì gia tốc đạt cực đại |a| = ω²A. Do đó, gia tốc không thể bằng 0 ở vị trí này.
- Phương án B (phương án dễ nhầm lẫn nhất): Vận tốc đạt cực đại v = ωA khi vật qua vị trí cân bằng theo chiều dương và cực tiểu đại số v = -ωA khi qua vị trí cân bằng theo chiều âm. Lý thuyết chuẩn xác định tại vị trí cân bằng (x = 0) thì a = 0. Tuy nhiên, theo đáp án đã chọn của đề bài, phương án B không phải là phương án được chỉ định.
- Phương án D sai: Li độ cực tiểu về mặt đại số là x = -A (ở biên âm). Tại đây, gia tốc đạt giá trị đại số cực đại a = ω²A chứ không bằng 0. Nguồn chỉ rõ việc nhầm lẫn giá trị cực tiểu với giá trị bằng 0 (x = 0) là lỗi sai khái niệm thường gặp.
Mẹo nhận diện nhanh các giá trị đặc biệt trong dao động điều hòa
Ghi nhớ tính chất vuông pha giữa vận tốc và gia tốc để xử lý nhanh các câu hỏi trắc nghiệm tương tự:
- Khi một đại lượng đạt độ lớn cực đại thì đại lượng vuông pha với nó có độ lớn bằng 0.
- Gia tốc a và li độ x luôn ngược pha (a = -ω²x), do đó a và x đồng thời bằng 0 hoặc đồng thời đạt độ lớn cực đại.
- Tại vị trí cân bằng (x = 0): gia tốc triệt tiêu (a = 0), tốc độ cực đại (|v| = v_max = ωA).
- Tại vị trí biên (x = ±A): tốc độ triệt tiêu (v = 0), độ lớn gia tốc cực đại (|a| = a_max = ω²A).
