Khu vườn hình chữ nhật dài gấp đôi rộng: đáp án đúng 18 m

Câu hỏi: Một người đang thiết kế một khu vườn hình chữ nhật với chiều dài gấp đôi chiều rộng. Diện tích của khu vườn không được vượt quá 72 m². Tìm tổng chiều dài và chiều rộng sao cho diện tích của khu vườn đạt giá trị tối đa.

Đáp án đúng là 18 m. Với một khu vườn hình chữ nhật có chiều dài gấp đôi chiều rộng, diện tích lớn nhất đạt được khi chiều rộng bằng 6 m và chiều dài bằng 12 m; tổng hai cạnh khi đó là 6 + 12 = 18 m.

Bài toán thiết kế khu vườn hình chữ nhật có chiều dài gấp đôi chiều rộng và diện tích không vượt quá 72 m²

Vì sao đáp án là 18 m

Bài toán yêu cầu tìm tổng hai cạnh khi diện tích chạm mức trần cho phép. Cách làm là gọi chiều rộng làm ẩn, biểu diễn diện tích theo ẩn đó, rồi xét điều kiện diện tích không vượt quá 72 m².

  1. Gọi chiều rộng của khu vườn là x (m), với x > 0. Chiều dài gấp đôi chiều rộng nên chiều dài là 2x (m).

  2. Diện tích khu vườn: S = chiều dài × chiều rộng = 2x × x = 2x² (m²).

  3. Điều kiện diện tích không vượt quá 72 m²: 2x² ≤ 72, tức x² ≤ 36. Vì x > 0 nên 0 < x ≤ 6.

  4. Xét S = 2x² trên miền (0; 6]. Với 0 < x₁ < x₂ ≤ 6 ta luôn có x₁² < x₂², nhân thêm hệ số 2 > 0 thì 2x₁² < 2x₂². Vậy S đồng biến trên miền này, nên S lớn nhất tại đầu mút phải x = 6.

  5. Khi x = 6: chiều rộng 6 m, chiều dài 2x = 12 m, diện tích S = 6 × 12 = 72 m², đúng bằng mức trần đề cho.

  6. Tổng chiều dài và chiều rộng: 6 + 12 = 18 m.

Điểm cần chú ý: S = 2x² là hàm bậc hai có hệ số a = 2 > 0, parabol có đỉnh tại x = 0 và đó là điểm cực tiểu. Trên miền x > 0 hàm chỉ tăng, nên giá trị lớn nhất rơi vào biên x = 6 chứ không rơi vào đỉnh. Đây là lý do phải xét hàm trên miền xác định thực tế thay vì chỉ nhớ máy móc quy tắc đỉnh parabol.

Những lỗi thường gặp khi giải dạng này

Phần lớn sai sót đến từ việc trả lời không đúng đại lượng đề hỏi, hoặc xử lý sai tính đơn điệu của hàm số.

  • Nhầm câu hỏi: đề hỏi tổng chiều dài và chiều rộng nhưng nhiều bạn ghi 72 — đó là diện tích lớn nhất, không phải tổng hai cạnh.

  • Chỉ trả lời một cạnh: nêu chiều dài 12 m hoặc chiều rộng 6 m rồi dừng lại, thiếu bước cộng hai giá trị.

  • Bỏ điều kiện x > 0: từ x² ≤ 36 suy ra −6 ≤ x ≤ 6, rồi lấy nhầm giá trị âm hoặc kết luận miền chứa số âm — chiều dài hình học không thể âm.

  • Áp dụng sai quy tắc đỉnh parabol: thấy a > 0 liền kết luận “hàm có giá trị nhỏ nhất” mà quên rằng trên miền (0; 6] hàm đang tăng, nên giá trị lớn nhất nằm ở biên.

  • Hiểu “không vượt quá” thành “nhỏ hơn”: dùng 2x² < 72 sẽ ra x < 6 và không có giá trị lớn nhất đạt được; đề cho phép bằng nên điểm tối ưu chính là x = 6.

Hệ thống kiến thức liên quan

Bài toán là một mô hình tối ưu hóa đơn giản, ghép công thức hình học với bất phương trình và tính đơn điệu của hàm số.

  • Công thức diện tích hình chữ nhật: S = a × b, với a, b là hai kích thước.

  • Biểu diễn theo một biến: nhờ quan hệ ràng buộc “chiều dài gấp đôi chiều rộng” (l = 2w), đưa S = l × w về S = 2w². Nhờ vậy bài toán hai ẩn trở thành bài toán một ẩn.

  • Ràng buộc dạng bất phương trình: 2w² ≤ 72 cho miền giá trị hợp lệ của w, ở đây là 0 < w ≤ 6.

  • Tính đơn điệu của hàm bậc hai: với y = ax² và a > 0, hàm nghịch biến trên (−∞; 0) và đồng biến trên (0; +∞). Trên một đoạn con nằm hẳn về một phía của 0, giá trị lớn nhất và nhỏ nhất đạt ở hai đầu mút.

  • Quy trình bốn bước: đặt ẩn kèm điều kiện → lập biểu thức mục tiêu → lập ràng buộc và tìm miền → tìm giá trị lớn nhất trên miền rồi trả lời đúng đại lượng đề hỏi.

Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh

Với dạng “chiều dài gấp k lần chiều rộng, diện tích không vượt quá M”, diện tích là S = k·x² nên giá trị lớn nhất đạt khi k·x² = M, tức x = √(M ÷ k).

Áp dụng cho bài này: k = 2, M = 72, suy ra x = √(72 ÷ 2) = √36 = 6 (m). Chiều dài là 2 × 6 = 12 (m), tổng cần tìm là (k + 1)·x = 3 × 6 = 18 (m).

Hai thói quen giúp tránh mất điểm: đọc lại câu hỏi cuối đề để xác định đúng đại lượng phải nộp, và luôn thử lại bằng cách tính diện tích từ kích thước vừa tìm — ở đây 6 × 12 = 72 m², khớp đúng mức trần, nên kết quả 18 m là đáng tin.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *