Tia hồng ngoại là những bức xạ có: Đáp án và giải thích

Câu hỏi: Tia hồng ngoại là

  • A. bức xạ có màu hồng nhạt.
  • B. bức xạ không nhìn thấy được.
  • C. bức xạ không nhìn thấy được có bước sóng lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ.
  • D. bức xạ không nhìn thấy được có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím.

Câu hỏi: Nguồn phát ra tia tử ngoại là

  • A. các vật có nhiệt độ cao trên 2000 °C.
  • B. các vật có nhiệt độ rất cao.
  • C. hầu như tất cả các vật, kể cả các vật có nhiệt độ thấp.
  • D. một số chất đặc biệt.

Câu hỏi: Tia tử ngoại là

  • A. bức xạ có màu tím.
  • B. bức xạ không nhìn thấy được.
  • C. bức xạ không nhìn thấy được có bước sóng lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ.
  • D. bức xạ không nhìn thấy được có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím.

Câu hỏi: Ứng dụng của tia tử ngoại là

  • A. kiểm tra khuyết tật của sản phẩm.
  • B. sử dụng trong bộ điều khiển từ xa của tivi.
  • C. làm đèn chiếu sáng của ô tô.
  • D. dùng để sấy, sưởi.

Đáp án đúng là C. Bức xạ không nhìn thấy được có bước sóng lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ. Tia hồng ngoại nằm ngoài vùng ánh sáng nhìn thấy, về phía bước sóng dài. Với ba câu tiếp theo, nguồn lần lượt ghi đáp án C, D và A; riêng đáp án C về nguồn phát tia tử ngoại có lỗi kiến thức, cần đối chiếu trước khi sử dụng.

Bốn câu hỏi trắc nghiệm về định nghĩa tia hồng ngoại, nguồn phát, định nghĩa và ứng dụng tia tử ngoại

Căn cứ lựa chọn đáp án và điểm cần đính chính

Tia hồng ngoại và tia tử ngoại đều là bức xạ điện từ không nhìn thấy bằng mắt thường. Vị trí bước sóng so với ánh sáng đỏ và ánh sáng tím là căn cứ phân biệt hai loại tia.

Định nghĩa tia hồng ngoại: chọn C

Tia hồng ngoại là những bức xạ có bước sóng lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ và không gây cảm giác sáng cho mắt người. Phương án C nêu đủ hai đặc điểm này, phù hợp với định nghĩa trong lời giải gốc.

Nguồn phát tia tử ngoại: đáp án C trong nguồn cần kiểm tra

Nguồn chọn C và cho rằng cả vật có nhiệt độ thấp cũng phát tia tử ngoại. Đây không phải cách mô tả nguồn tử ngoại trong chương trình phổ thông; phát biểu “hầu như tất cả các vật, kể cả các vật có nhiệt độ thấp” thường dùng khi nói về nguồn phát tia hồng ngoại.

Kiến thức cần dùng là các vật có nhiệt độ cao, thường trên 2000 °C, phát tia tử ngoại đáng kể. Mặt Trời là một nguồn tử ngoại tự nhiên mạnh, không nên khẳng định là nguồn mạnh nhất nếu không xác định phạm vi so sánh. Bản biên tập giữ lại thông tin nguồn chọn C để đối chiếu, nhưng không xác nhận lựa chọn này là đúng.

Định nghĩa tia tử ngoại: chọn D

Đáp án đúng là D. Tia tử ngoại không nhìn thấy được và có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím. Đây là vùng nằm phía bước sóng ngắn hơn vùng ánh sáng nhìn thấy.

Ứng dụng tia tử ngoại: chọn A

Đáp án đúng là A. Kiểm tra khuyết tật của sản phẩm. Tia tử ngoại có thể kích thích chất chỉ thị huỳnh quang phát sáng, giúp phát hiện các vết nứt hở trên bề mặt sau khi xử lý bằng chất thấm phù hợp.

Cần sửa căn cứ trong lời giải gốc: ứng dụng này không dựa vào khả năng xuyên sâu để tìm khuyết tật bên trong sản phẩm. Cơ chế kiểm tra bằng bức xạ xuyên thấu thường gắn với tia X hoặc tia gamma.

Đối chiếu các phương án còn lại

Phương án nhiễu dễ nhầm nhất là “bức xạ không nhìn thấy được”. Nhận định này đúng với cả hai loại tia nhưng chưa đủ để phân biệt chúng.

Đối với định nghĩa tia hồng ngoại

  • A sai vì tia hồng ngoại không có màu hồng nhạt mà mắt người nhìn thấy.
  • B đúng về một đặc điểm, nhưng thiếu điều kiện bước sóng nên không đầy đủ bằng C.
  • D mô tả tia tử ngoại, không phải tia hồng ngoại.

Đối với nguồn phát tia tử ngoại

  • A phù hợp với mô tả thường dùng trong kiến thức phổ thông về nguồn tử ngoại do nhiệt.
  • B cùng hướng với A nhưng diễn đạt “rất cao” chưa cụ thể.
  • C là đáp án nguồn ghi, nhưng bị nhầm với mô tả nguồn hồng ngoại.
  • D không nêu rõ chất nào và cơ chế kích thích nào, nên không mô tả được đặc điểm chung cần xét.

Do lỗi đáp án và sự gần nghĩa giữa A, B, câu này cần được rà soát thay vì dựng lập luận để bảo vệ C.

Đối với định nghĩa tia tử ngoại

  • A sai vì ánh sáng tím nhìn thấy được, còn tia tử ngoại thì không.
  • B chưa đầy đủ vì không xác định vùng bước sóng.
  • C là định nghĩa tia hồng ngoại.

Đối với ứng dụng tia tử ngoại

  • B là ứng dụng quen thuộc của tia hồng ngoại trong điều khiển từ xa.
  • C cần ánh sáng nhìn thấy để người lái quan sát đường, không phải tia tử ngoại.
  • D là ứng dụng của tác dụng nhiệt của tia hồng ngoại.

Hệ thống kiến thức về hồng ngoại và tử ngoại

Phổ điện từ giúp liên hệ hai loại tia với vùng ánh sáng nhìn thấy. Theo chiều bước sóng tăng dần, thứ tự các vùng đang xét là: tử ngoại → ánh sáng tím → các màu nhìn thấy khác → ánh sáng đỏ → hồng ngoại.

Tia hồng ngoại thường được nhận diện qua tác dụng nhiệt và các ứng dụng sấy, sưởi. Trong điều khiển từ xa của tivi, tín hiệu hồng ngoại được bộ thu nhận biết; người dùng không nhìn thấy trực tiếp chùm tia bằng mắt thường.

Tia tử ngoại có thể gây ra phản ứng quang hóa và kích thích một số chất phát quang. Khi soi chất huỳnh quang bằng tia tử ngoại, ánh sáng mắt nhìn thấy là ánh sáng do chất đó phát ra, không phải bản thân tia tử ngoại.

Nhiệt độ cao là dấu hiệu nhận diện các nguồn tử ngoại do nhiệt. Ngoài ra, sự phóng điện cũng có thể tạo ra tia tử ngoại, như trong hồ quang điện; không nên đồng nhất mọi nguồn tử ngoại với một cơ chế phát duy nhất.

Mẹo nhận diện nhanh

Hồng ngoại: ngoài phía đỏ, bước sóng dài hơn. Tử ngoại: ngoài phía tím, bước sóng ngắn hơn. Cặp đối chiếu này giúp tránh đảo ngược hai định nghĩa.

Khi gặp câu hỏi ứng dụng, liên hệ sấy, sưởi và điều khiển từ xa với hồng ngoại; liên hệ kích thích phát quang với tử ngoại. Với câu hỏi nguồn phát, phải phân biệt nguồn hồng ngoại rất phổ biến với nguồn tử ngoại phát đáng kể ở nhiệt độ cao hoặc nhờ cơ chế kích thích phù hợp.

Đáp án có sẵn vẫn cần kiểm tra nếu trái với định nghĩa hoặc cơ chế vật lý. Không dùng một lỗi trong nguồn làm quy tắc ghi nhớ.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *